Памер шрыфту
A- A+
Iнтэрвал памiж лiтарамі
Каляровая схема
A A A A
Дадаткова

New

Ці можна навучыцца пісаць вершы?

Гэта пытанне няпростае, і адназначна на яго не адкажаш.

У сярэднявечнай Еўропе (і ў Беларусі ў тымліку) у многіх школах існаваліўроківершаскладання. Выкладалііхнастаўнікі, якія добра ведалі сваю справу.Былінаватствораныспецыяльныяпадручнікі. Але ніякагамасавагаз'яўленняталенавітыхпаэтаў так і не адбылося. Большасцьзнакамітыхеўрапейскіхпаэтаўтаго часу не мелі да такіх школ ніякагадачынення…

Дык што ж тадывыходзіць, усялякіязаняткідарэмныя? Гэта не зусім так. Занятківершаскладанняпрыносяць сваю карысць, бочалавек, якіпачынаепісацьвершы, павіненмецьхоцьнейкуюпаэтычнуюадукацыю. Але важней за гэтуюадукацыю — прыроджаныяпаэтычныяздольнасці (іхяшчэназываюцьталентам).

Калі ж гэтыхздольнасцяўняма… Чалавекможаавалодацьусімісакрэтамівершаскладання, старанна і плённапісацьвершаваныятворы, строга і правільназахоўвацьрыфму, рытм і адпаведнуюпаэтычную форму. Дакладней, у яготворахбудзеамальусё, як і ў сапраўдных вершах. Усё, акрамяаднаго. Там не будзепаэзіі. І такогавершаскладальнікапаэтамназвацьнельга. Для ягоіснуеіншае слова: графаман.

Тадыўзнікаеяшчэаднопытанне. Ціможапачынаючыаўтарраспазнаць: ёсць у ягопаэтычныталентабоняма? I зноў-такіадназначнагаадказу на гэтапытанне не існуе.

Адно ведаю дакладна: каліаўтарупадабаюццаўсеяговершы і ёніхніколі не перарабляе — гэтанасцярожвае. Гэтаякраз і ёсць першая прыкметаграфаманства. Памятаю, як аднамаладаяаўтаркапрынесла мне цэлысшытаксваіхвершаў. Калі ж я папрасіўпрынесціхоцьадзінчарнавік, яна з гонарампаведаміла, шточарнавікоў у яе проста няма, штоўсевершыянапісалапрама ў сшытак і без адзінаганаватвыпраўлення.

Крыхуздзівіўшыся, я ўсё ж пачаўчытацьвершы. А раптамяна і сапраўдынейкіфенамен, з тых, якіяхоцьзрэдку, дысустракаюцца. Але цуду не адбылося. Усе сто вершаў (а іх было роўна сто) аказалісясуцэльнымграфаманствам. Сапраўдныя ж вершыпішуццакрыхуінакш.

 

Як пішуццавершы?

Вядома ж, па-рознаму.

Не існуеадзінагапаэтычнагарэцэпту, як пісацьвершы. Iгэтаправільна. Бо, калібудзешпісаць, карыстаючысянейкімспецыяльнымрэцэптам, нічогадобрага з гэтага не атрымаецца. Таму я не буду тут іхпрапаноўваць, проста падзялюся з табойнекаторымісваміпаэтычнымісакрэтамі. Ну, а выкарыстоўвацьіх у сваёйуласнайтворчасціальбо не — гэтаўжотабевырашаць.

Па-першае, я ніколі не плануюнапісанне верша загадзя. Тымбольш не стаўлюперадсабойніякайзадачы. Зрэдку, праўда, пішупаэтычныя экспромты па просьбе сяброў. Але вершамігэтыя экспромты не лічу і з лёгкасцюіх забываю.

Па-другое, пачаўшыскладаць верш, я часта не ведаю, чымёнскончыцца і абчымёнбудзенаогул. Часцей за ўсё верш пачынаецца для мяне з нейкагааднагорадка, якіпрыйшоў мне ў галаву. Гэтырадок не абавязковабудзепотымстаяцьпершым у вершаванымтворы. Ённаогулможа не ўвайсці ў канчатковыварыянт верша. Але ёндаештуршок для напісанняновагатвора.

Напісаўшы верш, я не спяшаюсязнаёміць з імсваіхсяброў і блізкіх. Бо само напісанне верша — гэтаяшчэ не заканчэннепрацы над ім. Гэтатолькіпершыварыянт, чарнавік, як я яго называю. Далей будзеісціапрацоўка.

Не ўтрымаюся, каб не дацьадной парады. Ніколі не пачынайапрацоўкуадразупаслянапісання верша, як бы табегэтага не хацелася. Адкладзіяе. На суткі, а, магчыма, і на двое, трое... Затоепотым ты паглядзіш на свой уласнытворсвежымпоглядамамальстароннягачытача і адразу ж убачыш усе ягохібы і недахопы. Пачнешіхспраўляць. І, магчыма, усёзробішвельміхутка. А, можа, наадварот, надоўгазасядзеш над сваімтворам. Iпотымзноўадкладзешяго на нейкіняпэўны час... Няхай. Нічога ў гэтымстрашнаганяма.

Iяшчэ. Калінейкірадок, магчыма, сам па сабе і не кепскі, але «рэжа» слых, без усялякагашкадаваннявыкідвайяго з верша ціяшчэ над імпапрацуй. Выкідвайнаватчатырохрадкоўі, каліадчуваеш, штояны тут лішнія. Самому вершу гэтапойдзетолькі на карысць.

Iапошняе. Калі ты пішашвершызусімінакш і нічога з таго, абчым я толькішторасказаў, табе не падыходзіць — гэта не значыць, што ты пішашняправільна. Пішы, як лічышпатрэбным, бо, як я ўжосказаў у самым пачатку, агульныхрэцэптаў, як трэбапісацьвершы, проста не існуе.

Раздзелы сайта